बहुसंख्य न्यायाधीशांची संख्या विचारात न घेता मोठ्या खंडपीठाचा निर्णय प्रभावी असेल: सर्वोच्च न्यायालय 19 सप्टेंबर 2022

0

बहुसंख्य न्यायाधीशांची संख्या विचारात न घेता मोठ्या खंडपीठाचा निर्णय प्रभावी असेल: सर्वोच्च न्यायालय

• 19 सप्टेंबर 2022 रोजी, सर्वोच्च न्यायालयाच्या 5 सदस्यीय घटनापीठाने एक महत्त्वपूर्ण निर्णय दिला की “बहुतसंख्या असलेल्या न्यायाधीशांची संख्या विचारात न घेता मोठ्या खंडपीठाने दिलेला निर्णय प्रभावी होईल.
• 4 च्या बहुमताने दिलेला निर्णय 3:5 न्यायाधीशांच्या खंडपीठाच्या निर्णयावर एकमताने विजयी होईल.
• खंडपीठाच्या म्हणण्यानुसार, घटनेच्या कलम 145(5) अंतर्गत, बहुसंख्य न्यायाधीशांची संमती न्यायालयाचा निर्णय म्हणून पाहिली जाते.
• न्यायमूर्ती इंदिरा बॅनर्जी, हेमंत गुप्ता, एमएम सुंदरेश, सूर्यकांत आणि सुधांशू धुलिया यांच्या खंडपीठाने TRIMURTI FRAGRANCES PRIVATE LIMITED विरुद्ध दिल्ली सरकारमधील दुसऱ्या मुद्द्यावर उत्तर देताना हा निकाल दिला .

काय प्रकरण होते

• 2017 मध्ये, न्यायमूर्ती आरएफ नरिमन आणि न्यायमूर्ती एसके कौल यांच्या खंडपीठाने हे प्रकरण घटनात्मक खंडपीठाकडे पाठवले.
• प्रश्न असा होता की “जर पाच न्यायाधीशांचे खंडपीठ सात न्यायाधीशांच्या खंडपीठाने एकमताने फेटाळले, ज्यामध्ये चार न्यायाधीश बहुसंख्यांसाठी बोलत असतील आणि तीन न्यायाधीश अल्पसंख्याकांच्या बाजूने बोलत असतील, तर असे म्हणता येईल का? पाच न्यायाधीशांच्या खंडपीठाने डिसमिस केले?” 

सर्वोच्च न्यायालयाचे घटनापीठ

• घटनेच्या कलम 145(3) मध्ये कमीत कमी पाच किंवा त्याहून अधिक न्यायाधीशांचा समावेश असलेल्या घटनापीठाची स्थापना करण्याची तरतूद आहे.
• सर्वोच्च न्यायालयाच्या मुख्य न्यायमूर्तींद्वारे घटनात्मक खंडपीठाची स्थापना केली जाते.
घटनापीठात न्यायालयाच्या घटनात्मक खंडपीठाची स्थापना केव्हा केली जाते ?

हे खालील प्रकरणांमध्ये स्थापित केले जाऊ शकते:

(i) जेव्हा सर्वोच्च न्यायालयाच्या दोन किंवा तीन न्यायाधीशांच्या खंडपीठांनी समान कायद्याच्या मुद्द्यावर परस्परविरोधी निर्णय दिले आहेत.
(ii) जेव्हा भारताच्या राष्ट्रपतींनी घटनेच्या कलम 143 अन्वये वस्तुस्थिती किंवा कायद्याच्या प्रश्नावर सर्वोच्च न्यायालयाचे मत मागवले असते.
(iii) जेव्हा एखाद्या प्रकरणामध्ये घटनेच्या कलम 145(3) च्या व्याख्येशी संबंधित कायद्याचा महत्त्वाचा प्रश्न असतो

सर्वोच्च न्यायालयाचे विभागीय खंडपीठ काय आहे ?

त्यात सामान्यतः 2 किंवा 3 न्यायाधीश असतात जे सर्वोच्च न्यायालयातील बहुतेक प्रकरणांची सुनावणी करतात.

सर्वोच्च न्यायालयातील एकूण न्यायाधीशांची संख्या

सध्या भारताच्या सरन्यायाधीशांसह सर्वोच्च न्यायालयात न्यायाधीशांची कमाल संख्या 34 आहे.
भारताचे सरन्यायाधीश: न्यायमूर्ती यू यू ललित
हे देखील वाचा-
  1. Non-profit organization Oxfam India ने नुकताच भारत भेदभाव अहवाल 2022 प्रसिद्ध केला
  2. प्रणव आनंद आणि एआर इलमपर्थी जागतिक युवा बुद्धिबळ चॅम्पियनशिप (World Youth Chess Championship 2022) मध्ये चॅम्पियन बनले
  3. Jharkhand SC STआणि इतरांसाठी आरक्षण राज्य सरकारी नोकऱ्यांमध्ये 77% आरक्षण देण्याच्या प्रस्तावाला मंजुरी दिली आहे.
  4. Ambedkar and Modi Reformer’s Ideas Performer’s Implementation’ या पुस्तकाचे प्रकाशन 16 सप्टेंबर रोजी करण्यात आले
  5. जागतिक ओझोन दिवस World Ozone Day 16 सप्टेंबर ओझोन थर म्हणजे काय?

Leave A Reply

Your email address will not be published.